Wat verbruik ik in huis — en welke batterijgrootte past daarbij?

Wie een thuisbatterij overweegt, begint vaak bij de vraag hoe groot die moet zijn. Maar dat is de laatste vraag, niet de eerste. Eerst wil je weten hoeveel stroom je verbruikt, wanneer je dat doet en hoeveel zonnestroom er overblijft als je slim stuurt. Pas dan valt er iets zinnigs over batterijmaat te zeggen. In dit artikel lopen we die stappen door, met twee rekenvoorbeelden.

Hoeveel stroom verbruikt een huishouden gemiddeld?

Het verbruik hangt vooral af van de grootte van je huishouden. In de besparingscheck rekenen we met deze gemiddelden per jaar:

• 1 à 2 personen: ongeveer 2.200 kWh
• 3 à 4 personen: ongeveer 3.400 kWh
• 5 personen of meer: ongeveer 4.600 kWh

Dat verbruik zit in de dagelijkse dingen: koelkast en vriezer, koken, wassen en drogen, verlichting, de computer en de televisie. Je eigen verbruik kan flink afwijken, bijvoorbeeld door oudere apparaten, thuiswerken of een elektrische kookplaat.

Wat doen een warmtepomp, elektrische auto en airco met je verbruik?

Grote elektrische apparaten tellen snel op. In de besparingscheck rekenen we met deze extra verbruiken per jaar:

• Warmtepomp: ongeveer 2.500 kWh extra
• Elektrische auto die thuis laadt: ongeveer 3.000 kWh extra
• Airco: ongeveer 400 kWh extra

Een gezin van vier met een warmtepomp komt zo op ongeveer 5.900 kWh. Met een elektrische auto erbij wordt dat ongeveer 8.900 kWh: meer dan twee keer het verbruik zonder die apparaten.

Juist deze apparaten zijn goed te sturen. Een warmtepomp kan voorverwarmen als de zon schijnt, en een auto kan overdag laden in plaats van 's nachts. Dat maakt ze belangrijk voor de rest van dit verhaal.

Hoe zoek je je eigen verbruik op?

Met zonnepanelen is dat lastiger dan het lijkt. Je jaarafrekening laat namelijk niet je totale verbruik zien, maar twee andere getallen:

• Afname: de stroom die je van het net hebt gehaald
• Teruglevering: de stroom die je aan het net hebt teruggeleverd

De stroom die je rechtstreeks van je eigen panelen gebruikt, komt nooit langs de meter en staat dus niet op je afrekening. Die heb je wel nodig. Je vindt je totale opwek in de app of op het display van je omvormer.

Je werkelijke verbruik reken je zo uit:

Verbruik = afname + opwek − teruglevering

Een voorbeeld. Op de jaarafrekening staat 2.085 kWh afname en 3.005 kWh teruglevering. De omvormer meldt 4.320 kWh opwek over hetzelfde jaar:

• 2.085 + 4.320 − 3.005 = 3.400 kWh verbruik

Van die 4.320 kWh opwek gebruikte dit huishouden 4.320 − 3.005 = 1.315 kWh zelf. Dat is ongeveer 30%, heel gebruikelijk voor een huis zonder slimme sturing.

Heb je geen jaarafrekening bij de hand? Veel leveranciers tonen je afname en teruglevering in hun app. Je kunt ook op dezelfde datum een jaar na elkaar je meterstanden noteren.

Waarom telt het moment van verbruik zwaarder dan het jaartotaal?

Een batterij werkt per dag, niet per jaar. Hij laadt overdag met zonnestroom en ontlaadt 's avonds en 's nachts. Wat hij kan opleveren, hangt dus af van hoeveel je verbruikt op momenten dat de zon niet schijnt.

In de besparingscheck gaan we ervan uit dat ongeveer 55% van het jaarverbruik buiten de zonuren valt. Voor een huishouden van 3.400 kWh is dat:

• 3.400 × 55% = 1.870 kWh per jaar buiten de zonuren
• Gemiddeld ruim 5 kWh per avond en nacht

Dat is een gemiddelde over het hele jaar. In de zomer heb je overdag veel overschot en 's avonds weinig verbruik. In de winter is het omgekeerd: veel verbruik, weinig zon. Een batterij helpt daardoor vooral in voorjaar, zomer en najaar. In de winter is er vaak simpelweg geen overschot om op te slaan.

Wat is restoverschot, en waarom begint de batterijmaat daar?

Restoverschot is de zonnestroom die overblijft nadat je al het slimme verbruik hebt benut. Het is wat je nog steeds teruglevert als de warmtepomp, auto en wasmachine al zo veel mogelijk op zonne-uren draaien.

Waarom niet gewoon uitgaan van alles wat je nu teruglevert? Omdat slimme sturing een fractie kost van een batterij. Een kWh die je met sturing zelf gebruikt, hoef je niet op te slaan. Wie de batterij op het huidige overschot afstemt, koopt al snel een grotere batterij dan nodig.

Hoeveel stroom kan een batterij per jaar verwerken?

De capaciteit op het typeplaatje is niet wat een batterij per jaar voor je doet. In de besparingscheck rekenen we met drie praktische grenzen:

• Ongeveer 90% van de capaciteit is bruikbaar
• Bij laden en weer ontladen gaat ongeveer 10% verloren
• Op ongeveer 250 dagen per jaar is er genoeg zon om de batterij vol te laden

Dat geeft per batterijmaat een bovengrens aan zonnestroom die hij per jaar kan opnemen:

• 5 kWh: ongeveer 1.125 kWh per jaar, waarvan zo'n 1.013 kWh terugkomt in huis
• 10 kWh: ongeveer 2.250 kWh per jaar, waarvan zo'n 2.025 kWh terugkomt in huis
• 16 kWh: ongeveer 3.600 kWh per jaar, waarvan zo'n 3.240 kWh terugkomt in huis

Dat is een bovengrens. Of een batterij die haalt, hangt af van je restoverschot en van je verbruik buiten de zonuren.

Hoe kiest de besparingscheck een batterijmaat?

De besparingscheck kijkt naar het restoverschot na slimme sturing en kiest daarbij deze maat:

• Minder dan 700 kWh restoverschot: geen batterij; slimme sturing levert dan de grootste besparing
• 700 tot 1.500 kWh: een batterij van 5 kWh
• 1.500 tot 3.000 kWh: een batterij van 10 kWh
• Meer dan 3.000 kWh: een batterij van 16 kWh, uitbreidbaar

Rekenvoorbeeld 1: een gezin met warmtepomp

Een gezin van vier heeft 16 zonnepanelen en een warmtepomp. De panelen wekken samen ongeveer 5.760 kWh per jaar op, het gezin verbruikt ongeveer 5.900 kWh.

Stap 1, zonder sturing:

• Het gezin gebruikt ongeveer 37% van zijn zonnestroom zelf: 2.109 kWh

Stap 2, met slimme sturing:

• De warmtepomp draait meer op zonne-uren; het zelfverbruik stijgt naar ongeveer 52%
• Dat is 864 kWh per jaar extra zelf gebruikt, vanaf 2027 ongeveer €225 per jaar waard

Stap 3, het restoverschot:

• Er blijft ongeveer 2.787 kWh over; de besparingscheck adviseert een batterij van 10 kWh

Stap 4, wat de batterijmaten doen, gerekend met de tarieven vanaf 2027:

• 5 kWh: ongeveer 1.013 kWh terug in huis, zo'n €261 per jaar
• 10 kWh: ongeveer 1.903 kWh terug in huis, zo'n €490 per jaar
• 16 kWh: ongeveer 1.903 kWh terug in huis, zo'n €490 per jaar

Een batterij van 16 kWh levert dit gezin niets extra op ten opzichte van 10 kWh. Het gezin haalt na slimme sturing nog 2.927 kWh van het net. Maar niet al dat verbruik valt op momenten dat een volle batterij kan leveren; een groot deel is winterverbruik. De besparingscheck rekent daarom met ongeveer 65% van die netinkoop, en dat is 1.903 kWh. Meer opslag verandert daar niets aan.

Rekenvoorbeeld 2: warmtepomp én elektrische auto

Een gezin van vier heeft 20 zonnepanelen, een warmtepomp en een elektrische auto die thuis laadt. De panelen wekken ongeveer 7.200 kWh op, het gezin verbruikt ongeveer 8.900 kWh.

• Zonder sturing gebruikt het gezin ongeveer 42% van zijn zonnestroom zelf: 3.007 kWh
• Met slimme sturing wordt dat ongeveer 67%: 1.801 kWh extra, vanaf 2027 zo'n €468 per jaar waard
• Er blijft ongeveer 2.392 kWh restoverschot over; de besparingscheck adviseert 10 kWh

Wat de batterijmaten doen, gerekend met de tarieven vanaf 2027:

• 5 kWh: ongeveer 1.013 kWh terug in huis, zo'n €261 per jaar
• 10 kWh: ongeveer 2.025 kWh terug in huis, zo'n €522 per jaar
• 16 kWh: ongeveer 2.153 kWh terug in huis, zo'n €555 per jaar

Hier levert 16 kWh wel iets meer op dan 10 kWh, maar niet veel: ongeveer €33 per jaar. Voor die extra opbrengst betaal je wel de aanschaf van 6 kWh extra opslag. Let ook op wat slimme sturing hier doet: die levert in dit huishouden bijna net zoveel op als een batterij van 10 kWh.

Waarom is een grotere batterij niet automatisch beter?

Beide voorbeelden laten hetzelfde zien. Een batterij levert alleen iets op als hij stroom verwerkt: zonnestroom die anders was teruggeleverd, gebruikt op een moment dat je anders van het net had gehaald. Is je restoverschot kleiner dan wat de batterij aankan, of verbruik je buiten de zonuren minder dan hij kan leveren, dan staat een deel van de capaciteit ongebruikt.

Die ongebruikte capaciteit kost wel geld. Daarom stemmen we de batterij af op het restoverschot ná slimme sturing, en nooit groter dan nodig.

Hoe bepaal je jouw juiste batterijmaat?

Samengevat in vier stappen:

1. Zoek je verbruik op: afname + opwek − teruglevering
2. Kijk wat er te sturen valt: warmtepomp, elektrische auto, airco, boiler, wasmachine
3. Bepaal je restoverschot: wat blijft er over als slimme sturing zijn werk heeft gedaan?
4. Kies de maat die daarbij past, en controleer of je buiten de zonuren genoeg verbruikt om hem te benutten

De besparingscheck doet deze stappen voor je, op basis van je panelen, apparaten, contract en huishouden. Wil je eerst meer weten over wat er in 2027 verandert? Lees dan ons artikel over hoe salderen werkt.

De getallen in dit artikel zijn schattingen op basis van de aannames van de Shyft-besparingscheck, peildatum augustus 2026. Je werkelijke verbruik, opwek en besparing kunnen afwijken.